११ जेष्ठ काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच शान्ति वार्ता अघि बढ्ने सम्भावनासम्बन्धी समाचार सार्वजनिक भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा सोमबार नयाँ कारोबार सुरु हुँदा कच्चा तेलको मूल्य करिब ५ प्रतिशतले घटेको छ। मध्यपूर्व क्षेत्रमा तनाव कम हुने र तेल आपूर्तिमा अवरोध घट्ने अपेक्षासँगै लगानीकर्ताहरूले बिक्री बढाएपछि बजारमा तत्काल प्रभाव देखिएको हो।
जुलाई महिनामा आपूर्ति हुने पश्चिम टेक्सास मध्यवर्ती (डब्लुटीआई) कच्चा तेलको मूल्य एक समय प्रति ब्यारेल ५.३५ अमेरिकी डलरले घटेर ९१.२५ अमेरिकी डलरमा पुगेको थियो, जुन करिब ५.५३ प्रतिशतको गिरावट हो। त्यस्तै, ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य पनि ५.५७ अमेरिकी डलरले घटेर प्रति ब्यारेल ९७.९७ अमेरिकी डलरमा झरेको छ, जसलाई करिब ५.३८ प्रतिशतको गिरावटका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले शनिबार इरानसँगको सम्भावित शान्ति सम्झौता धेरै हदसम्म निष्कर्षतर्फ पुगेको संकेत गरेका थिए। उनले अन्तिम सहमतिका लागि अमेरिका, इरान तथा मध्यपूर्वका अन्य मुलुकबीच थप कूटनीतिक छलफल आवश्यक रहेको बताएका छन्।
प्रस्तावित योजनाअनुसार ६० दिनको युद्धविराम विस्तार गर्ने, हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालनमा ल्याउने, इरानलाई पुनः तेल निर्यात गर्न अनुमति दिने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे थप वार्ता अघि बढाउने विषय समावेश छन्। अमेरिकी विदेशमन्त्री Marco Rubio ले इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालनमा ल्याउने कदम चाले अमेरिका आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी गम्भीर वार्तामा सहभागी हुन तयार रहेको बताएका छन्।
यसैबीच, इरानको इस्लामिक क्रान्तिकारी गार्डले पछिल्लो २४ घण्टामा ३३ वटा जहाजले हर्मुज जलडमरूमध्य पार गरेको जनाएको छ। यसले उक्त समुद्री मार्ग आंशिक रूपमा सञ्चालनमा आउन थालेको संकेत गरेको विश्लेषण गरिएको छ।
ऊर्जा क्षेत्रका विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धअघिको अवस्थामा तेल आपूर्ति तत्काल फर्किन कठिन देखिन्छ। उत्पादन संरचनामा पुगेको क्षति, केही क्षेत्रमा अझै जारी उत्पादन अवरोध तथा ढुवानीसम्बन्धी चुनौती पूर्ण रूपमा समाधान नभएकाले तेल बजारमा आपूर्ति–माग असन्तुलन केही समय कायम रहने अनुमान गरिएको छ। उनीहरूले तेलको मूल्य लामो समयसम्म उच्च रहन सक्ने र अन्तर्राष्ट्रिय बजार पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा फर्किन सन् २०२७ सम्म लाग्न सक्ने आकलन गरेका छन्।
